Correct the Map Girişimi: Afrika’nın Dünya Haritasındaki Temsili ve BM Kararının Jeopolitik Analizi

Correct the Map girişimi, dünya haritalarında kullanılan projeksiyonların kıtaların gerçek yüzölçümlerini nasıl farklı gösterebildiğine dikkat çekmektedir. Haritaların yalnızca teknik bir araç olmadığı, aynı zamanda dünyaya ilişkin algıların ve zihinsel tasavvurların oluşumunda rol oynadığı vurgulanmaktadır. Sivil toplum temelli bir farkındalık kampanyası olarak başlayan girişim, Afrika Birliği desteğiyle kıtasal bir pozisyona dönüşmüş ve Birleşmiş Milletler gündemine taşınmıştır. 4 Eylül 2026’da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Togo’nun Afrika Grubu adına sunduğu öneriyi kabul etmiştir. Bağlayıcı olmayan karar, eğitim, medya, kamu kurumları ve dijital platformlarda alan açısından daha gerçekçi harita projeksiyonlarının kullanımını teşvik etmektedir.

Bir dünya haritasının çiziminde kullanılan projeksiyon yöntemi, ilk bakışta yalnızca teknik ve bilimsel bir tercih meselesi gibi görünse de aslında dünyayı algılama biçimimizi; hangi ülkeleri büyük, hangilerini küçük yahut hangi bölgeleri merkezî, hangilerini çevresel gördüğümüzü doğrudan şekillendiren güçlü bir bilişsel araçtır. XVI. yüzyıldan bu yana denizcilik amaçlı geliştirilen ve zamanla eğitimden medya ve dünya siyasetine kadar pek çok alanda standart hâline gelen Mercator projeksiyonu, ekvatora yaklaştıkça kıtaların yüzölçümünü olduğundan küçük gösteren yapısıyla, özellikle Afrika kıtasının gerçek büyüklüğünün kamuoyu nezdinde uzun süre yanlış algılanmasına neden olmuştur.

Bununla birlikte bu tartışmanın en somut ve güncel yansıması, Afrika Birliği’nin desteğiyle yürütülen “Haritayı Düzelt” (Correct the Map) girişiminin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu gündemine taşınmasıyla gerçekleşmiştir. Correct the Map girişiminin uluslararası bir diplomatik meseleye dönüşme süreci, doğrusal değil kademeli bir süreç izlemiştir. Bu süreç ilk etapta sivil toplum temelli bir farkındalık kampanyasıyla başlamış, ardından kıtasal bir siyasi pozisyona ve nihayetinde Birleşmiş Milletler düzeyinde bir karar tasarısına evrilmiştir.

4 Eylül 2026 tarihinde BM Genel Kurulunda Togo’nun Afrika Grubu adına sunduğu karar tasarısı, 164 kabul, 1 ret, 6 çekimser oyla kabul edilmiştir. Ancak bu kararın hukuken bağlayıcı değildir; bununla birlikte dünya haritalarında kıtaların yüzölçümlerini daha gerçekçi biçimde yansıtan projeksiyonların eğitim, medya, sivil toplum, kamu kurumları ve dijital platformlarda teşvik edilmesini amaçladığı görülmektedir. Dolayısıyla kararın asıl önemi, fiziksel coğrafyayı değiştirmesinde değil, dünyanın temsil edilme biçimine ilişkin uluslararası normu yeniden tartışmaya açmasında yatmaktadır.

Bu yazı, söz konusu kararın ortaya çıkış sürecini, Mercator projeksiyonunun tarihsel işlevini ve Correct the Map girişiminin diplomatik bir gündeme nasıl dönüştüğünü inceleyerek kartografyanın teknik bir uzmanlık alanından ziyade temsil, sömürgecilik mirası ve küresel güç dengeleriyle iç içe geçmiş bir siyasi mesele hâline gelişini analitik bir çerçevede ele almaktadır.

Araştırmalarımız ve programlarımızı beğendiyseniz, çalışmalarımızı desteklemek için Afrika Vakfı’na bağışta bulunabilirsiniz.

Bağış Yapın